Khái niệm về thuế không còn xa lạ với nhiều người, đa phần mọi người đều biết về các loại thuế như thuế GTGT hay thuế TNCN,… Tuy nhiên, không phải ai cũng phân biệt được đâu là thuế gián thu, đâu là thuế trực thu. Vì vậy bài viết sẽ đi giới thiệu rõ hơn về thuế gián thu và cách phân biệt loại thuế này với thuế trực thu.
1. Thuế gián thu là gì?
Thuế gián thu là loại thuế được nhà nước đưa ra nhằm mục đích điều tiết gián tiếp thông qua giá cả của hàng hóa và dịch vụ. Đây là loại thuế đánh vào người tiêu dùng cuối cùng thông qua một trung gian khác, thông thường là doanh nghiệp. Nói như vậy thì có thể hiểu là với thuế gián thu thì người chịu thuế và người nộp thuế là hai đối tượng khác nhau.
2. Các loại thuế gián thu
Bởi vì thuế gián thu sẽ được đánh vào người tiêu dùng cuối cùng thông qua giá cả của hàng hóa và dịch vụ, nên thuế gián thu chắc chắn sẽ bao gồm các loại thuế sau:
-
Thuế giá trị gia tăng:
Thuế giá trị gia tăng là loại thuế được tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.
Người nộp thuế giá trị gia tăng sẽ là bên bán, bên cung cấp các hàng hóa, dịch vụ, thông thường là cá nhân kinh doanh, hộ gia đình hoặc doanh nghiệp sẽ phải tính và nộp cho cơ quan thuế. Tuy nhiên, người chịu khoản thuế này thực chất lại là người mua hoặc người tiêu dùng các hàng hóa, dịch vụ đó. Bởi số tiền mà họ tiêu dùng cho các hàng hóa, dịch vụ đó đã bao gồm khoản thuế mà bên bán phải nộp cho cơ quan thuế. Nên thực chất người tiêu dùng cuối cùng mới là người phải chi trả cho khoản thuế này còn bên bán chỉ đóng vai trò là trung gian nộp thay.
-
Thuế xuất, nhập khẩu
Thuế xuất nhập khẩu là khoản tiền mà các cá nhân, tổ chức kinh doanh phải nộp cho Nhà nước khi có hoạt động mua bán vượt qua biên giới quốc gia.
Thuế xuất nhập khẩu là loại thuế đánh vào các hàng hóa được buôn bán, vận chuyển giữa các quốc gia khác nhau, nên người tiêu dùng các loại hàng hóa đó sẽ là những người phải chịu khoản thuế này. Còn các cá nhân, tổ chức kinh doanh xuất nhập khẩu cũng chỉ là người nộp thay, vì giá bán của các loại hàng hóa này đều bao gồm thuế nhập khẩu.
-
Thuế tiêu thụ đặc biệt
Thuế tiêu thụ đặc biệt là loại thuế gián thu đánh vào hàng hóa, dịch vụ đặc biệt, nhà nước sử dụng loại thuế này nhằm mục đích định hướng và điều tiết hoạt động sản xuất và tiêu dùng.
Chính vì vậy chỉ có những hàng hóa, dịch vụ đặc biệt mới chịu loại thuế này nên cũng chỉ những ai tiêu dùng các hàng hóa, dịch vụ đặc biệt mới chịu loại thuế này. Còn người nộp thuế tiêu thụ đặc biệt lại là các cá nhân, tổ chức kinh doanh các hàng hóa, dịch vụ đặc biệt.
Đa phần người tiêu dùng sẽ biết đến nhiều về ba loại thuế trên, nhưng ngoài ra thuế gián thu còn có thuế doanh thu. Cụ thể:
Thuế doanh thu là loại thuế đánh vào doanh thu của các hoạt động kinh doanh thông qua mỗi lần phát sinh doanh thu bán hàng. Như vậy nếu cá nhân hoặc hộ gia đình hay doanh nghiệp cứ phát sinh doanh thu từ các hoạt động kinh doanh là sẽ bị tính thuế và phải nộp thuế trên mức doanh thu đó. Như vậy, cá nhân hay đơn vị kinh doanh sẽ là người thực hiện nộp thuế. Tuy nhiên, người chịu thuế lại là đối tượng mà tiêu dùng hoặc sử dụng các hàng hóa hay dịch vụ mà bên bán cung cấp, vì giá bán ra của các hàng hóa hay dịch vụ đó đều đã bao gồm phần thuế mà doanh nghiệp phải nộp khi phát sinh khoản doanh thu đó. Chính vì người nộp thuế và người chịu thuế là hai đối tượng khác nhau, nên thuế doanh thu cũng là một loại thuế gián thu.
3. Phân biệt thuế gián thu với thuế trực thu
Thuế trực thu là loại thuế đánh trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của người nộp thuế. Như vậy với loại thuế này thì người nộp thuế và người chịu thuế đều là một đối tượng.
Từ định nghĩa của 2 loại thuế thì có thể phân biệt rõ ràng là:
- Vì thuế gián thu được đánh vào giá cả hàng hóa, dịch vụ nên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả trên thị trường. Còn thuế trực thu sẽ ít tác động hơn đến tình hình giá cả hàng hóa, dịch vụ.
- Với thuế gián thu thì người nộp thuế và người chịu thuế là 2 đối tượng khác nhau, còn với thuế trực thu thì người nộp thuế cũng chính là người chịu thuế.
- Thuế trực thu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập, tài sản của người nộp thuế, còn thuế gián thu thì không ảnh hưởng đến người nộp thuế bởi người nộp thuế chỉ đóng vai trò trung gian nộp hộ.
Như vậy, bài viết đã trình bày chi tiết những kiến thức cơ bản về thuế gián thu. Hi vọng đã cung cấp những kiến thức hữu ích giúp các bạn đọc nhận biết được các loại thuế gián thu và phân biệt được với thuế trực thu.
>> Tham khảo: Quản lý khai báo các mức thuế trên phần mềm kế toán tổng hợp BRAVO
>> Xem thêm: Một số loại thuế doanh nghiệp cần quan tâm
