Đánh giá sản phẩm dở dang là một trong những bước không thể thiếu, là cơ sở để tính giá thành và định giá bán sản phẩm. Với vai trò quan trọng như thế nên khi đánh giá sản phẩm dở dang kế toán phải đảm bảo cẩn trọng để kết quả thu được là chính xác. Bài viết sẽ đi trình bày về những lưu ý trong quá trình vận dụng các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang.
1. Đánh giá sản phẩm dở dang
Đánh giá sản phẩm dở dang là việc xác định phần chi phí sản xuất sẽ được tính vào giá trị của sản phẩm dở dang cuối kỳ; còn sản phẩm dở dang là khối lượng sản phẩm, công việc còn đang trong quá trình sản xuất, gia công, chế biến.
2. Những lưu ý khi vận dụng các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang
Kết quả cuối cùng mà công tác kế toán hướng đến là cho ra được báo cáo về doanh thu, chi phí và lợi nhuận. Tuy nhiên, để kết quả thu được là đáng tin cậy thì kế toán phải thực hiện đầy đủ và chính xác từng bước trong quá trình ghi nhận và xử lý thông tin kế toán tài chính. Cụ thể là để xác định chính xác giá thành các loại sản phẩm thì cần phải đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ, để tính toán phân bổ chi phí cho các sản phẩm còn chưa hoàn thành.
Muốn đánh giá chính xác giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ thì trước hết kế toán phải tính toán được số lượng sản phẩm dở dang vào cuối kỳ là bao nhiêu, sau đó tuỳ vào đặc điểm, thực tế sản xuất để lựa chọn ra phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang phù hợp, cụ thể bao gồm các phương pháp sau:
+ Đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí sản xuất định mức.
+ Đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (hoặc chi phí nguyên vật liệu chính trực tiếp).
+ Đánh giá sản phẩm dở dang theo khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương.
Đối với phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí sản xuất định mức:
Kế toán cần lưu ý là doanh nghiệp chỉ áp dụng phương pháp này khi đã xây dựng được hệ thống kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành theo định mức hoặc xây dựng được hệ thống định mức chi phí hợp lý.
Tuy nhiên, vì chi phí thực tế không phải bao giờ cũng sát với chi phí theo định mức đã xây dựng nên kết quả thu được không phải bao giờ cũng chính xác. Mặc dù vậy, phương pháp này được áp dụng khá là phổ biến do theo quy định hiện hành về Luật thuế TNDN, các doanh nghiệp sản xuất bắt buộc phải xây dựng định mức chính của những sản phẩm chủ yếu nên hầu hết các doanh nghiệp đều có định mức sản xuất.
Trường hợp các doanh nghiệp chưa xây dựng được hệ thống định mức chi phí hợp lý thì có thể dựa trên chi phí sản xuất thực tế và tùy đặc điểm sản xuất của mình mà lựa chọn đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí vật liệu chính trực tiếp hoặc khối lượng hoàn thành tương đương.
Với phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu chính trực tiếp thì chỉ áp dụng với những doanh nghiệp có quy trình sản xuất đơn giản, có chi phí nguyên vật liệu chính trực tiếp chiếm tỷ lệ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất hoặc trong trường hợp khối lượng sản phẩm dở dang giữa các kỳ kế toán là ít biến động.
Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang theo khối lượng sản phẩm hoàn thành tương đương.Kế toán chỉ áp dụng phương pháp này với doanh nghiệp mà các sản phẩm có chi phí chế biến chiếm tỷ trọng tương đối lớn trong tổng chi phí sản xuất và khối lượng sản phẩm dở dang biến động nhiều giữa các kỳ kế toán. Khi áp dụng phương pháp này thì khối lượng tính toán sẽ nhiều và việc đánh giá mức độ hoàn thành của sản phẩm dở dang là phức tạp. Tuy nhiên chính vì nhiều bước tính toán đánh giá nên sẽ đảm bảo số liệu thu được là hợp lý và có độ tin cậy cao.
Như vậy, bài viết đã trình bày khá chi tiết về những vấn đề cần lưu ý khi áp dụng các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang. Hi vọng sẽ là nguồn tham khảo hữu ích cho các bạn đọc.
>> Xem thêm: HIệu quả áp dụng phần mềm tính giá thành sản xuất trong doanh nghiệp.
>> Tham khảo: Các phương pháp tính giá thành sản phẩm theo thông tư 200
